Factureren in de bouw: 6 % btw bij renovatie en medecontractant

Bouwvakkers op een werf, van bovenaf gezienUnsplash

In de bouw en de renovatie is de btw-lijn op een factuur zelden gewoon "21 %". Afhankelijk van de klant en het gebouw rekent u 6 %, 21 %, of helemaal geen btw omdat de klant die zelf aangeeft. Elk geval vraagt een eigen vermelding op de factuur, en een vergeten zin kan het verlaagde tarief kosten of een factuur onregelmatig maken.

We overlopen de drie situaties die u het vaakst tegenkomt: renovatie van een oudere privéwoning, werken voor een btw-plichtige klant, en al de rest.

Bouwvakkers op een werf, van bovenaf gezienUnsplash

Drie vragen voor u de btw-lijn invult

Stel uzelf deze drie vragen, in deze volgorde:

  1. Gaat het om werk in onroerende staat? Bouwen, verbouwen, herstellen, een vast toestel installeren, een gebouw onderhouden: dat zijn werken in onroerende staat volgens het Btw-wetboek.
  2. Is de klant btw-plichtig en dient hij periodieke btw-aangiften in? Zo ja, dan geldt in principe de medecontractantregeling (verlegging van heffing) en rekent u geen btw aan.
  3. Is de klant een particulier? Dan is de vraag of de woning oud genoeg is en hoofdzakelijk als privéwoning dient. Zo ja, dan kan het tarief van 6 % gelden. Zo niet, dan is het 21 %.
KlantGebouwBtw op uw factuurVereiste vermelding
Btw-plichtige met periodieke aangiftenElk gebouwGeen, de klant verlegtVolledige vermelding "Verlegging van heffing"
ParticulierEerste ingebruikname minstens 10 kalenderjaren voor de eerste factuur, hoofdzakelijk privéwoning6 %Standaardvermelding 6 %
ParticulierRecentere woning, of niet hoofdzakelijk een woning21 %Geen specifieke vermelding

Het tarief van 6 % voor woningen van meer dan tien jaar

Het verlaagde tarief van 6 % is de belangrijkste reden waarom een bouwfactuur er anders uitziet. Het geldt voor renovatie, verbouwing, herstelling en onderhoud, als aan al deze voorwaarden is voldaan:

  • de eerste ingebruikname van het gebouw vond plaats in een kalenderjaar dat minstens tien jaar voorafgaat aan de datum van de eerste factuur voor de werken (een voorschotfactuur telt als eerste factuur),
  • na de werken wordt het gebouw uitsluitend of hoofdzakelijk als privéwoning gebruikt,
  • de werken worden rechtstreeks aan de eindverbruiker geleverd en gefactureerd: eigenaar, huurder of vruchtgebruiker.

Factureert u aan een projectontwikkelaar, een andere aannemer of een vennootschap, dan geldt 6 % niet, ook al is de woning oud. Materiaal dat de klant zelf in de winkel koopt, valt buiten uw factuur en blijft aan het tarief van die winkel.

Btw op 10.000 EUR renovatiewerken: Aan 6 % (woning ouder dan 10 jaar): 600 EUR, Aan 21 % (normaal tarief): 2100 EUR

Op een werf van 10.000 EUR scheelt dat uw klant 1.500 EUR. Daarom vragen klanten ernaar, en daarom controleert de administratie of de voorwaarden echt vervuld zijn.

De verplichte 6 %-vermelding sinds juli 2022

Sinds 1 juli 2022 is het vroegere attest dat de klant ondertekende vervangen door een standaardvermelding op de factuur zelf. Die zegt in het kort dat de klant, als hij niet binnen een maand na ontvangst van de factuur schriftelijk protesteert, geacht wordt te erkennen dat:

  • de eerste ingebruikname van het gebouw minstens tien kalenderjaren voor de eerste factuur ligt,
  • de woning na de werken uitsluitend of hoofdzakelijk als privéwoning wordt gebruikt,
  • de werken aan een eindverbruiker worden geleverd en gefactureerd.

De vermelding wijst de klant er ook op dat hij de btw-verschuldigdheid draagt als die verklaringen niet kloppen. De tekst ligt vast in de regelgeving: neem hem letterlijk over in de taal van de factuur, en schrijf geen eigen samenvatting. [TO VERIFY: de exacte en actuele tekst overnemen van de pagina van FOD Financiën over het 6 %-tarief voor renovatie.]

Geen vermelding, geen 6 %Zonder de standaardzin is het verlaagde tarief niet verantwoord op de factuur. Bij een btw-controle kan het verschil tot 21 % worden teruggevorderd, meestal bij de aannemer.

Medecontractant: zonder btw factureren aan een bedrijf

Voert u werken in onroerende staat uit voor een btw-plichtige klant die periodieke aangiften indient, dan geldt de medecontractantregeling. Ze steunt op artikel 20 van het koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992. U rekent geen btw aan: uw klant geeft die zelf aan en trekt ze af in zijn eigen aangifte. Zo hoeft een bedrijf de btw op bouwwerken niet voor te financieren.

Typische gevallen: een loodgieter die werkt voor een algemene aannemer, een elektricien die de kantoren van een BV inricht, een schilder die het beroepslokaal van een btw-plichtige zelfstandige schildert.

Sinds 1 januari 2023 volstaat het woord "medecontractant" of "verlegging" alleen niet meer. De factuur moet een langere standaardtekst dragen, vastgelegd in het koninklijk besluit van 26 oktober 2022: als de klant niet binnen een maand schriftelijk protesteert, wordt hij geacht te erkennen dat hij een btw-plichtige is die periodieke aangiften moet indienen, en is hij aansprakelijk voor de btw, interesten en boetes als dat niet zo is. [TO VERIFY: de exacte tekst van de vermelding "Verlegging van heffing" nakijken bij FOD Financiën.]

Controleer de klant voor de eerste factuurZoek het btw-nummer van de klant op in de KBO en in de Europese VIES-dienst voor u factureert. Een vrijgesteld bedrijf of een bedrijf zonder periodieke aangiften valt niet onder de regeling, en dan rekent u zelf btw aan.

Voorschotten, vorderingsstaten en creditnota's

Bouwwerken worden vaak in schijven gefactureerd. Enkele regels houden dat netjes:

  • Voorschotfacturen volgen dezelfde regeling als de werken. Een voorschot aan 6 % krijgt de 6 %-vermelding, een voorschot onder verlegging de volledige vermelding van verlegging.
  • De datum van de eerste factuur, vaak het voorschot, telt voor de leeftijd van het gebouw.
  • Hebt u de verkeerde regeling gebruikt? Pas dan niet gewoon de pdf aan. Maak een creditnota die de foute factuur annuleert, en daarna een nieuwe factuur met het juiste tarief en de juiste vermelding.
  • Beschrijf de werken en het adres van de werf op elke factuur. Zo is het tarief makkelijk te verantwoorden en weet de klant waarover het gaat.
Schrijnwerker in veiligheidskledij aan het werk met hout in een werkplaatsUnsplash

Peppol geldt ook op de werf

Sinds 1 januari 2026 moeten facturen tussen Belgische btw-plichtige ondernemingen als gestructureerde elektronische facturen via het Peppol-netwerk worden verstuurd. Voor een aannemer gaat dat over bijna elke factuur onder de medecontractantregeling, want de klant is per definitie btw-plichtig. Een pdf per e-mail volstaat voor die facturen niet meer.

Facturen aan particulieren, aan 6 % of 21 %, vallen niet onder de Peppol-verplichting. Die mag u verder per e-mail of op papier versturen.

1.500 EURboete bij een eerste Peppol-inbreuk
3.000 EURbij een tweede inbreuk
5.000 EURvanaf de derde inbreuk

Die boetes treffen ondernemingen die geen Peppol-facturen kunnen versturen of ontvangen. Tijdens de eerste drie maanden van 2026 gold een tolerantieperiode. Die is voorbij.

Vermeldingen in uw sjablonen, niet in uw hoofd

De meeste fouten komen van een factuursjabloon dat ooit is ingesteld en nooit aangepast: een standaardlijn van 21 % op een renovatiewerf, of een factuur onder verlegging zonder de vermelding van 2023. Het eenvoudigst is drie modellen bij te houden (renovatie aan 6 %, normaal tarief van 21 %, medecontractant) en al bij de offerte per klant en per werf het juiste te kiezen.

Shark-it, de facturatie-app van TRUE DATA, vindt een zakelijke klant terug via zijn btw-nummer, verstuurt en ontvangt facturen via Peppol in elk pakket, en werkt op het web, iPhone en Android, zodat u vanaf de werf kunt factureren. U kunt het uitproberen op shark-it.be.