Creditnota's in België: een factuur annuleren of corrigeren

Hand met een smartphone-rekenmachine boven papieren documentenUnsplash

Iedereen maakt wel eens een fout op een factuur. Een verkeerd bedrag, de verkeerde klant, een vergeten korting, een dienst die na de facturatie werd geannuleerd. De eerste reflex is de factuur openen, aanpassen en opnieuw versturen. In België is dat net wat je niet mag doen.

Zodra een factuur is uitgereikt en in je verkoopdagboek staat, blijft ze daar. Om ze te annuleren of te wijzigen maak je een tweede document op dat ernaar verwijst: de creditnota. Dit artikel legt uit wanneer je er een nodig hebt, wat erop moet staan en wat er met de Peppol e-facturatie in 2026 veranderde.

Waarom je een factuur niet wist

De Belgische btw-regels verplichten dat elke factuur een volgnummer draagt, op basis van een of meer reeksen, waaronder ze in het uitgaande facturenboek wordt ingeschreven (koninklijk besluit nr. 1, artikel 5). De nummering moet doorlopend zijn: een factuur die verdwijnt, laat een gat dat een controleur opvalt.

De factuur is ook de basis voor de btw die je aangeeft. Je klant heeft ze misschien al geboekt en de btw afgetrokken. Wijzig je de bedragen stilletjes aan jouw kant, dan kloppen jouw boeken en die van je klant niet meer.

De regel is dus eenvoudig: een uitgereikte factuur pas je nooit aan. Hetzelfde koninklijk besluit (artikel 12) bepaalt dat er een verbeterend stuk moet worden uitgereikt wanneer een factuur na uitreiking moet worden verbeterd. In de praktijk is dat verbeterende stuk de creditnota.

De regel om te onthoudenWijzig of wis nooit een verstuurde factuur. Maak een creditnota op die ernaar verwijst, en daarna zo nodig een nieuwe factuur.

Wanneer heb je een creditnota nodig?

Een creditnota gebruik je telkens het gefactureerde bedrag geheel of gedeeltelijk omlaag moet. De meest voorkomende gevallen:

SituatieWat doe je
Factuur naar de verkeerde klant gestuurdVolledige creditnota, daarna een nieuwe factuur aan de juiste klant
Verkeerde prijs, hoeveelheid of btw-tariefVolledige creditnota en een nieuwe correcte factuur, of een gedeeltelijke creditnota voor het verschil
Goederen teruggestuurd of dienst geannuleerdCreditnota voor het teruggestuurde of geannuleerde deel
Korting achteraf toegekendGedeeltelijke creditnota voor het kortingsbedrag
Factuur twee keer verstuurdVolledige creditnota voor het dubbel

Moet het bedrag net hoger, bijvoorbeeld omdat je een post vergat, dan is geen creditnota nodig. Je maakt gewoon een bijkomende factuur op, met een eigen nummer.

De officiële FAQ over e-facturatie geeft een duidelijk voorbeeld: stuur je een factuur naar de verkeerde ontvanger, dan blijft de btw verschuldigd, blijft de factuur in je uitgaande facturenboek en in je aangifte staan, en moeten de onterecht gefactureerde bedragen worden rechtgezet met een verbeterend stuk, in de praktijk een creditnota (efactuur.belgium.be).

Wat er op een creditnota moet staan

Een creditnota is geen vrije brief. Ze moet verwijzen naar de factuur die ze verbetert (koninklijk besluit nr. 1, artikel 12, § 3). In de praktijk vermeldt een correcte creditnota:

  • Het woord "creditnota", zodat ze niet met een factuur wordt verward.
  • Een eigen datum en een eigen volgnummer, meestal in een aparte reeks.
  • Je naam, adres en btw-nummer, en die van de klant, zoals op de oorspronkelijke factuur.
  • Het nummer en de datum van de verbeterde factuur.
  • De omschrijving van wat gecrediteerd wordt en de reden (retour, korting, fout).
  • Het bedrag exclusief btw, het tarief en het gecrediteerde btw-bedrag, per tarief.

Oudere richtlijnen legden ook een specifieke zin op over de btw die de klant aan de Staat moet terugstorten voor zover hij ze heeft afgetrokken. [TO VERIFY: of deze vermelding in 2026 nog verplicht is op Belgische creditnota's.]

Houd de reeksen apartNummer creditnota's in een eigen reeks (bijvoorbeeld CN-2026-001). Je boekhouder ziet meteen welke documenten de omzet verminderen, en je factuurreeks blijft zonder gaten.
Afgedrukte rapporten en een telefoon op een houten bureauUnsplash

Volledig of gedeeltelijk: twee manieren om te corrigeren

Er zijn twee gangbare manieren om een factuur met een verkeerd bedrag recht te zetten.

Annuleren en opnieuw factureren. Je maakt een creditnota op voor het volledige bedrag van de foute factuur, waardoor die op nul komt, en daarna een nieuwe factuur met de juiste cijfers. Dat is de duidelijkste keuze als meerdere gegevens fout zijn, of als de klant of het btw-tarief verandert. Je klant krijgt twee heldere documenten en kan ze boeken zonder te raden.

Het verschil crediteren. Je crediteert enkel het te veel gefactureerde bedrag. Dat past goed bij een achteraf toegekende korting of een gedeeltelijke retour. Er zijn minder documenten, maar de creditnota moet duidelijk tonen welke lijnen en bedragen ze wijzigt.

Welke methode je ook kiest, de oorspronkelijke factuur wordt nooit verwijderd. Ze blijft in het verkoopdagboek naast de creditnota, en samen tonen ze het juiste resultaat.

Creditnota's en Peppol sinds 2026

Sinds 1 januari 2026 moeten facturen tussen btw-plichtige Belgische ondernemingen gestructureerde elektronische facturen zijn, in principe uitgewisseld via het Peppol-netwerk. Creditnota's volgen dezelfde weg.

De e-facturatie-FAQ is duidelijk: elk document dat wijzigingen aanbrengt aan een gestructureerde e-factuur en er specifiek en ondubbelzinnig naar verwijst, geldt ook als gestructureerde e-factuur. Dat geldt in het bijzonder voor creditnota's, die in hetzelfde formaat als de oorspronkelijke factuur moeten worden uitgereikt (efactuur.belgium.be).

Er is één overgangsnuance. Was de oorspronkelijke factuur geen gestructureerde e-factuur, bijvoorbeeld een pdf-factuur uit 2025, dan geldt er geen formaatvereiste. De creditnota mag dan in 2026 nog als pdf worden verstuurd, als de klant dat aanvaardt.

Ook creditnota's tellen meeWie niet over de technische middelen beschikt om gestructureerde e-facturen te verzenden en te ontvangen, riskeert een boete van 1.500 EUR de eerste keer, 3.000 EUR de tweede keer en daarna 5.000 EUR (koninklijk besluit van 8 juli 2025). Een creditnota als pdf na een Peppol-factuur is geen conform document.

En aan de kant van de klant? Ontvang je een factuur die niet voor jou bedoeld is, dan kun je ze via Peppol weigeren met een Invoice Response met statuscode "RE" (rejected), zoals de officiële FAQ uitlegt. Die weigering vervangt de creditnota van de leverancier niet: die moet zijn eigen boekhouding nog altijd rechtzetten.

Een korte werkwijze voor je team

Een creditnota is snel opgemaakt als iedereen dezelfde stappen volgt:

  1. Controleer de oorspronkelijke factuur: nummer, datum, klant, lijnen en btw-tarieven.
  2. Kies tussen een volledige creditnota met een nieuwe factuur, of een gedeeltelijke creditnota.
  3. Maak de creditnota op vanuit de oorspronkelijke factuur, zodat verwijzing en klantgegevens worden overgenomen zonder overtypen.
  4. Schrijf de reden in één eenvoudige zin.
  5. Verstuur ze via hetzelfde kanaal als de factuur: Peppol voor een gestructureerde e-factuur.
  6. Werk de betalingsopvolging bij. Heeft de klant al betaald, spreek dan een terugbetaling af of verreken het bedrag met een volgende factuur.
  7. Verwittig je boekhouder als de creditnota een btw-periode raakt die al is aangegeven.

De correctie wordt verwerkt in de btw-aangifte van de periode waarin de creditnota wordt uitgereikt. [TO VERIFY: exacte roosters van de btw-aangifte voor uitgereikte en ontvangen creditnota's.]

Wat een facturatietool verandert

De meeste fouten op creditnota's komen van overtypen: een verkeerd factuurnummer in de verwijzing, een tikfout in het btw-nummer van de klant, een ander tarief dan op het origineel. Wanneer de creditnota rechtstreeks vanuit de factuur wordt gemaakt, worden die gegevens gewoon overgenomen.

Met Shark-it maak je offertes en facturen, vind je een klant terug via zijn btw-nummer, volg je betalingen op, en verstuur en ontvang je documenten via Peppol, inbegrepen in elk pakket zonder iets te installeren. Het werkt op het web, iPhone en Android, in 14 talen.

Je kunt Shark-it uitproberen op shark-it.be en je volgende factuur, of creditnota, via Peppol versturen.